Waarom krijgen mannen op jongere leeftijd sarcoïdose dan vrouwen?

Veel mannen zijn graag haantje-de-voorste als het bijvoorbeeld om sporten gaat. Eerder een ziekte krijgen dan je vrouwelijke medemens is daarentegen niet bepaald iets waar je als man blij van wordt. Helaas blijken Zweedse mannen echter hun vrouwelijke landgenoten te overtreffen in het op jonge leeftijd krijgen van sarcoïdose. De gemiddelde leeftijd waarop sarcoïdose wordt vastgesteld ligt in Zweden bij mannen namelijk tien jaar lager dan bij vrouwen. 

Elisabeth Arkema heeft met enkele collega's van de Zweedse universiteit Karolinska Institutet onderzoek gedaan naar de hedendaagse incidentie en prevalentie van sarcoïdose. Hiervoor gebruikten zij Zweedse populatiegegevens uit een nationaal register. Sarcoïdose is een aandoening met een onbekende oorzaak, waarbij in veel gevallen de longen zijn aangetast. Bij deze aandoening is het immuunsysteem overactief, waardoor er opeenhopingen van immuuncellen ontstaan, zogeheten 'granulomen'. Sarcoïdose werd ruim honderd jaar geleden voor het eerst beschreven. Ondanks de wetenschappelijke vooruitgang sinds die tijd, is er nog steeds veel onduidelijkheid over deze aandoening. Onderzoek naar eventuele regionale, leeftijdsgebonden en geslachtsgebonden verschillen, veranderingen door de jaren heen en andere kenmerken kunnen wellicht belangrijke informatie opleveren over het hoe en waarom van het ontstaan van sarcoïdose.

In het Zweedse patiëntenregister identificeerden de onderzoekers daarom volwassenen bij wie een artsenbezoek was gecodeerd als gerelateerd aan sarcoïdose. Op basis van de gevonden gegevens bleek de prevalentie van sarcoïdose het hoogst te zijn in dunner bevolkte regio's in het noorden van het land. De onderzoekers opperen dat dit wellicht het gevolg is van blootstelling aan iets dat vooral aanwezig is in landelijk gebied, zoals dennen, klei of grond in het algemeen, of blootstelling die vooral voorkomt bij in landelijk gebied uitgeoefende beroepen (bijv. in de metaalindustrie of veehouderij). De geografische prevalentieverschillen zouden echter ook het gevolg kunnen zijn van genetische verschillen tussen mensen uit verscheidene regio's in Zweden. De onderzoekers benadrukken dat de hypothese dat sarcoïdose het gevolg is van door teken overgebrachte bacteriën als Borrelia burgdorferi of Rickettsia helvetica, niet onderbouwd wordt door deze waargenomen geografische verschillen. Teken komen in Zweden namelijk vooral voor in het zuidelijke deel en de kustgebieden, en juist daar vonden de onderzoekers de laagste prevalentie.

In 2013 was de gemiddelde leeftijd van Zweedse sarcoïdosepatiënten 56 jaar. De leeftijd waarop sarcoïdose wordt vastgesteld lag bij mannen 10 jaar lager dan bij vrouwen, met een mediane leeftijd van respectievelijk 44,9 en 54,0 jaar. De incidentie was het hoogst onder mannen in de leeftijd van 30-50 jaar en onder vrouwen in de leeftijd van 50-60 jaar. Volgens de onderzoekers zou een omgevingsfactor waaraan mannen vaker en op jongere leeftijd worden blootgesteld de verklaring kunnen zijn voor het feit dat sarcoïdose bij hen op jongere leeftijd ontstaat. Bij zo'n omgevingsfactor kan het bijvoorbeeld gaan om beroepsmatige blootstelling. Ook het geslacht speelt een rol bij het optreden van sarcoïdose, vanwege genetische, hormonale of vooralsnog onbekende andere factoren. 

Referentie:
Arkema EV, Grunewald J, Kullberg S e.a. Sarcoidosis incidence and prevalence: a nationwide register-based assessment in Sweden. Eur Respir J 2016; 48: 1690–1699